HK Farm trích đăng lại bài viết trên trang Nông Dân Giỏi về cách bổ sung dinh dưỡng và phân bón cho lan.

Phân bón cho lan - phân vô cơ

Phân bón cho lan cần có các nguyên tố đa lượng chủ yếu là đạm, lân và kali.

  • Đạm là chất hình thành các cơ quan chính, giúp cây xanh tốt, tăng cường khả năng quang hợp.
  • Lân giữ vai trò trong hô hấp và quang hợp giúp hấp thụ đạm dễ dàng, phát triển rễ, kích thích đẻ nhánh, tác dụng sinh trưởng mạnh trong thời kỳ cây còn nhỏ.
  • Kali giúp cây lan hấp thụ đạm dễ dàng, tăng cường tạo thành các bó mạch giúp cây lan cứng cáp, tăng cường khả năng giữ nước, giúp cây chịu hạn, kháng bệnh.

Phân bón cho lan thường được sử dụng với công thức N-P-K là 30-10-10; 10-20-20; 10-20-30; 0-24-24.

Đạm (N)

Đạm là nguyên tố có tác dụng giúp cây tăng trưởng nhanh, ra chồi, ra lá, phù hợp để bón thúc cho cây lan con - nhất là sử dụng đạm cá cho lan. Nguồn đạm trong phân bón cho lan ở dưới hai hình thức là Urê CO(NH2) và SA (NH4)2SO4. Nếu tưới quá nhiều đạm, tàn lá sẽ xanh mướt, lá to nhưng yếu, cây dễ đỗ ngã và dễ bị sâu bệnh; còn nếu tưới thiếu đạm cây lan sẽ ốm, lá nhỏ, già, vàng lá.

Thiếu đạm

  • Triệu chứng:

Lá cây lan đột nhiên chuyển sang màu vàng rồi rụng, hoặc lá có màu xanh nõn trông rất yếu ớt, thiếu sức sống. Cây sinh trưởng và phát triển chậm lại hoặc cây mọc ra nhiều rễ hơn mức bình thường.

  • Nguyên nhân:

Do cây không được bón phân đầy đủ, bón không đúng yêu cầu sinh thái của loài hoa lan hoặc không đúng theo giai đoạn tuổi của lan, làm cho cây bị thiếu đạm trong quá trình sinh trưởng và phát triển.

  • Biện pháp phòng trị:

Để phòng ngừa bệnh thiếu đạm của hoa lan, việc đầu tiên là cần có chế độ phân bón cho lan theo định kỳ và bón phân hỗn hợp N, P, K theo tỷ lệ cho từng giai đoạn tuổi.

Ví dụ:

+ Giai đoạn cây còn non thì bón phân bón cho lan với hỗn hợp N, P, K theo tỷ lệ 30 : 10 : 10

+ Giai đoạn cây lớn nhưng chưa đến thời kỳ ra hoa thì bón phân hỗn hợp N, P, K theo tỷ lệ 20 : 20 : 20

+ Giai đoạn cuối cùng khi gần ra hoa thì bón phân hỗn hợp N, P, K theo tỷ lệ 10 : 20 : 30.

Chi tiết hơn thì cần phải bón phân bón cho lan theo quy trình trồng lan cụ thể của từng loài đã được nghiên cứu.

Khi hoa lan đã xuất hiện những triệu chứng thiếu đạm thì phải dùng nhiều đạm như sử dụng đạm cá tưới cho lan, hoặc dùng phân hỗn hợp 30 : 10 : 10 bón thúc cho cây lan và tăng thêm số lần tưới bón để cây sớm phục hồi.

Lân (P2O5)

Thường được bán ở dạng super lân, chứa 20% P2O5. Phân lân có tác dụng giúp hoa lan nảy mầm, ra rễ nhanh, kích thích thúc đẩy ra hoa. Nếu tưới dư lân, cây sẽ già, ra hoa sớm, lá ngắn dày, cứng; cây có thể sẽ lùn, mập. Khi thiếu lân, cây lan không lớn, cằn cỗi, không ra hoa được, lá xanh đậm hoặc tím, rễ ít phát triển, không có chồi non, dễ bị bệnh.

Thiếu lân:

  • Triệu chứng:

Lá của hoa lan có những biểu hiện triệu chứng khác thường như xanh đậm lại, kích thước lá ngắn, hẹp, diện tích lá nhỏ hơn diện tích lá trung bình lúc bình thường, các lá tập trung mọc chụm lại ở ngọc, màu lá chuyển sang đỏ tím.

Cây lan có thân nhỏ đi rõ rệt, rễ kém phát triển khi cây ra hoa cành hoa nhỏ và ngắn, bông hoa nhỏ xấu, hoa ít và rất mau tàn.

  • Nguyên nhân:

Tương tự như trường hợp bệnh cây do thiếu đạm, do cây không được chăm bón đầy đủ hoặc bón phân không đúng theo yêu cầu sinh thái của cây, theo từng giai đoạn tuổi nên cây bị thiếu lân trong quá trình sinh trưởng và phát triển.

  • Biện pháp phòng trị:

Để đảm bảo cho cây sinh trưởng và phát triển bình thường phòng bệnh cây do thiếu lân phải bón phân hỗn hợp N, P, K theo tỷ lệ của từng giai đoạn tuổi như trường hợp thiếu đạm ở trên.

Khi cây lan xuất hiện những triệu chứng thiếu lân thì thúc phân bón cho lan, hoặc dùng phân hỗn hợp 20 : 20 : 20 hoặc phân 10 : 18 : 10 (phân thúc đẩy sự ra hoa) tuỳ theo từng trường hợp cụ thể và lứa tuổi của cây.

Kali (K2O)

Thị trường có 2 loại chlorua kali (KCL) chứa 60% K2O và Sulfate Kali (K2SO4)  chứa 18% K2O. nếu dư Kali lá trở nên vàng úa, đọt non không phát triển và khô héo. Nếu cây thường kali thì cây lan không phát triển được do không hấp thụ được các dưỡng chất khác nên cây khô dần rồi chết.

Thiếu Kali:

  • Triệu chứng:

Lá hoa lan đang bình thường tự nhiên xoắn lại các chồi non bị chết, cây bị tàn lụi mất hết sức sống.

  • Nguyên nhân:

Cũng tương tự như các trường hợp cây bị thiếu lân và đạm

  • Biện pháp phòng trị:

Để phòng bệnh tạo điều kiện cho cây sinh trưởng và phát triển, phải bón phân bón cho lan với hỗn hợp N, P, K theo tỷ lệ của từng giai đoạn tuổi như trường hợp thiếu đạm và thiếu lân ở trên. Khi cây xuất hiện triệu chứng thiếu Kali, dùng Kali bón thúc cho cây hoặc dùng phân hỗn hợp 10 : 20 : 30.

Phân bón cho lan - Phân hữu cơ

Gồm tất cả các phân của động vật: trâu, bò, gà, chim, dơi … Phần dinh dưỡng trong phân động vật thường rất thấp nhưng lại có hiệu quả tốt khi dùng cho lan. Tỷ lệ dưỡng chất % (theo Đạm – Lân – Kali) một số loại phân:

  • Gà: 1,63 – 1,54 – 0,85
  • Heo: 0,7 – 1,3 – 1,2
  • Trâu bò: 0,4 – (0,2 đến 2,3) – (0,9 đến 1,3)
  • Ngựa: 0,5 – 0,4 – 0,3

Người ta nhận thấy rằng những cây hoa lan trồng chậu và được bón trực tiếp phân động vật thì tăng trưởng rất tốt vào lúc đầu nhưng về sau rễ lan bị hư thối; có lẽ là do sự phân rã của phân làm cho không khí bị tù hãm và nước bị ứ đọng trong chậu cùng lúc với sự tăng nhanh của vi khuẩn. Điều này giải thích tại sao phân động vật dùng ở mức độ cao một cách liên tục sẽ làm giảm đi sự tăng trưởng và ra hoa. Để tránh tình trạng nay thì chúng ta phải:

  • Tạo sự thông thoáng cho đáy chậu, không dùng phân động vật trực tiếp mà phải ngâm cho rã rục, lấy nước để dùng.
  • Nên tưới phân hữu cơ vào buổi sáng để tia nắng ban mai và sự khô nhanh vào buổi trưa giúp hạn chế mầm bệnh.
  • Kết hợp tưới phân và tưới thuốc cùng lúc hoặc tưới thuốc phòng bệnh cho cây hoa lan ngay ngày hôm sau của lịch tưới phân.
  • Khi dùng thì phải pha loãng tùy theo độ đậm đặc của phân lúc ngâm với nước.

– Xác bã động vật: xác tôm, cá (nước ngọt), gia súc, gà, vịt, lòng mề,… cho vào hũ hay chum vại, đậy kín, ngâm cho rã rục đến khi không còn mùi thối. Lọc lấy nước phân này. Khi dùng thì pha loãng tùy độ đậm đặc lúc ngâm chúng.

– Bánh dầu phộng:  Là xác của hạt đậu phộng giữ lại sau khi đã ép dầu. Loại phân bón cho lan này có tỷ lệ đạm cao và được dùng với 3 cách, có thể ngâm từng bánh dầu vào nước sau đó pha loãng với nước để tưới. Bánh dầu xay nhuyễn trộn với phân bò và tro trấu làm giá thể rất tốt. Dùng dạng thỏi nhỏ như viên kẹo đặt thẳng vào chậu nhưng xa gỉa hành qua quá trình tưới nước rễ sẽ hấp thụ.

Ngoài ra có thể dùng các chế phẩm phân bón cho lan dạng hữu cơ chuyên dùng như: Trùn quế thủy phân, phân hữu cơ từ rong biển…

Phân bón cho lan - Vitamin

– Vitamin B1 (Thiamin): Đây là sinh tố cần thiết cho Lan, nhiệm vụ của sinh tố này là kích thích sự mọc rễ tiếp tục khi cây vừa bị tách rời khỏi điều kiện thuận lợi trong quá trình tách chiết và thay chậu.

– Vitamin C (Axít ascobic):  Ảnh hưởng tốt đến sự tăng trưởng của Lan.

– Nước dừa: Có rất nhiều muối khoáng như: Axit amin, sinh tố, kích thích tố sinh trưởng rất cần thiết cho sự phát triển của lan, thành phần nước dừa như sau: muối khoáng, gluxít 3%, lipit 1%, protit 0.21%, B1, Botin, B6.

Phân bón cho lan - Các chất điều hòa sinh trưởng

Kích thích tạo rễ

Có nhiều kích thích tạo rễ khác nhau, tuy nhiên có nhiên có 2 nguồn chính: thiên nhiên như axít indolaxetic (IAA) và nhân tạo như axit naptalenaxetic (NAA) và axit indolbutiric (AIB) và 2,4 – D. Các kích thích tạo rễ thường dùng với nồng độ 0.1 ppm – 10 ppm để tách chiết lan và phun định kỳ 6 tháng để tạo bộ rễ mạnh. Thường kích thích tố tạo rễ thường được dùng với sinh tố B1.

Kích thích tạo chồi

Dùng Citokinin với nồng độ 5 ppm tỏ ra hữu hiệu cho sự tạo chồi một số loài lan đơn thân và đa thân. Cần chú ý phun dung dịch citokinin nhằm mục đích tạo chồi để nhân giống. Nhưng không bao giờ để tỷ lệ chồi tương ứng với gỉa hành, tỷ lệ 1/2 là hợp lý. Vì tỷ lệ chồi trên giả hành ảnh hưởng mạnh đến qúa trình sinh trưởng và phát dục của lan.

Chất chống auxin

Chất này gây hiệu quả cho một số loài lan không chịu tác động của Citokinin, chất này có khả năng chống auxin có khả năng gây sự mọc chồi bên, vì thế nó sẽ làm gia tăng nhanh chóng số lượng chồi bên.

Nước trà

Cũng là một chất đều hòa sinh trưởng vừa có tính diệt khuẩn. Đây là một loại thuốc chủng ngừa bệnh hữu hiệu bằng cách tăng cường sức đề kháng cho lan, chống lại sự xâm nhiễm của nấm bệnh từ bên ngoài.

Phân bón cho lan - Các nguyên tố trung lượng và vi lượng

Cây lan tiêu thụ rất ít nhưng không thể thiếu các nguyên tố này. Vì vậy nên cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho cây để có các hoa dài, nhiều, đẹp và lâu tàn.

Liều lượng và cách sử dụng

Phân bón cho lan và các chất khác rất cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển của lan nhưng việc lạm dụng phân bón cho lan sẽ cho ảnh hưởng xấu. Cần sử dụng hàm lượng phân bón cho lan với chu kỳ thay đổi theo từng loài, từng thời điểm trong năm và mục đích sử dụng.

Phân bón cho lan ít khi được sử dụng dưới dạng riêng lẻ. Ở mùa sinh trưởng của hoa lan thì nên sử dụng phân tổng hợp 30-10-10. Khi cây chớm nụ thì sử dụng các loại phân có hàm lượng lân cao để hoa nhanh đậu và đẹp, như phân 10-20-20 hoặc 6-30-30. Trước khi cây bước vào giai đoạn nghỉ ngơi thì dùng phân bón có hàm lượng Kali cao để tăng sức chịu đựng, như 10-20-30 và khi cây bước vào giai đoạn nghỉ hoàn toàn thì ngưng sử dụng phân bón.

Các loại phân bón cho lan riêng rẽ có thể dùng trong các trường hợp đặc biệt. Phân Urê khi cây còn nhỏ, Kali tăng sức đề kháng cho cây, Lân thúc đẩy sự ra hoa, mọc rễ.

Đối với loài địa lan hoặc lan đơn thân, bón phân 1 tuần 2 lần. Các loài khác khoảng 1 tuần hay nữa tháng. Hoặc có thể pha loãng phân với 1 muỗng cà phê pha trong 4 lít nước phun vào buổi sáng với dạng phun sương do cây lan hấp thụ qua lá hữu hiệu hơn tưới vào giá thể.

Danh sách các bài viết: