Phân bón hữu cơ là các hỗn hợp chứa hợp chất hữu cơ phục vụ cho nông nghiệp, đã qua chế biến (ủ phân) từ phân người, phân động vật, xác động thực vật, than bùn hoặc các chất hữu cơ thải khác... Bón phân hữu cơ giúp gia tăng sự màu mỡ và độ tơi xốp cho đất.

Phân bón hữu cơ sau khi được vi sinh vật trong đất phân giải sẽ tạo ra các khoáng chất mà cây trồng có thể hấp thụ. Việc bón nhiều và bón đa dạng các loại phân hữu cơ sẽ giúp cho đất có nhiều loại chất khoáng. Từ đó giúp cho cây trồng, đặc biệt là cây ăn quả có được hương vị thơm ngon và chất lượng.

Có 6 loại phân bón hữu cơ phổ biến và chất lượng nhất, thường được sử dụng trong nông nghiệp ngày nay là:

A. Phân bón hữu cơ là gì?

Phân hữu cơ là hỗn hợp của phân và/hoặc nước tiểu của động thực vật và/hoặc chất độn (tàn dư thực vật, rác hữu cơ), được ủ bằng phương pháp truyền thống (tạo ra phân bón hữu cơ bình thường) hoặc sử dụng chế phẩm sinh học để ủ (tạo ra phân bón hữu cơ vi sinh).

Phân bón hữu cơ bổ sung nhiều dinh dưỡng cho đất và cây trồng, với đầy đủ đa lượng NPK, cũng như cung cấp một lượng lớn vi sinh vật giúp cải tạo đất, tăng độ tơi xốp, phì nhiêu và ổn định kết cấu đất. Từ đó tạo điều kiện cho bộ rễ của cây trồng phát triển, giúp giữ ẩm, chống xói mòn và hạn hán. Dinh dưỡng trong phân bón hữu cơ cũng giúp làm tăng sức đề kháng cho cây, giảm một số bệnh tật gây hại.

1. Phân bò

Phân bò là loại phân bón hữu cơ thân thiện với môi trường, có lợi ích kinh tế cao, được sử dụng phổ biến bậc nhất để cải tạo đất và bón cho cây trồng.

Những chất hữu cơ trong phân bò ban đầu rất khó được hấp thụ bởi cây trồng, phải trải qua một thời gian ủ lâu dài thì mới chuyển hóa được sang dạng phân hữu cơ dễ hấp thụ.

Phân bò tốt nhất là loại ủ hoai mục - ủ rất lâu để chuyển hóa hoàn toàn các chất hữu cơ khó hấp thụ ban đầu thành chất vơ cơ để cây hấp thu dễ dàng.

Phân bò hữu cơ chứa khoảng 1,57% đạm (N), 2,29% lân (P), 1,08% kali (K).

Điểm hạn chế lớn nhất của phân bò là có thành phần cỏ dại nên chứa nhiều hạt cỏ. Nếu không được xử lý triệt để thì có thể những loại mầm bệnh có trong cỏ dại có thể lây lan sang cây trồng.

2. Phân dê

Phân dê ban đầu không chứa nhiều nitơ nhưng nếu trộn với nước tiểu thì lượng nitơ sẽ tăng dần theo thời gian.

Phân dê có tính chất nguội, độ pH cân bằng, khô và ít muối hơn phân gà, ít gây nóng cho cây như phân bò hay phân ngựa…

Phân dê có hình dạng viên nhỏ. Những viên phân dê có xu hướng hấp thụ không khí nên quá trình ủ diễn ra nhanh và thuận lợi.

Phân dê ít mùi, không thu hút côn trùng mạnh như các loại phân chuồng khác, cũng như ít tạp chất hơn các loại phân động vật khác.

Phân dê chứa khoảng 3% đạm (N), 1% lân (P), 2% kali (K).

3. Phân gà

Phân gà là một loại phân bón hữu cơ có thành phần dinh dưỡng cao, đặc biệt là ở hàm lượng kali. Phân gà đã qua xử lý có hàm lượng dinh dưỡng khoảng 1.6% đạm (N), 1.8% lân (P), 2% kali (K).

Dù là một loại phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng nhưng phân gà tươi tồn tại nhiều nhược điểm. Nó chứa một số vi khuẩn và nấm bệnh gây mùi hôi thối, ô nhiễm môi trường và gây hại cho cây trồng. Vì vật, chỉ nên sử dụng sau khi phân gà đã được xử lý kỹ, tiêu diệt hết các mầm bệnh, nấm, tuyến trùng và vi sinh vật gây hại.

Nên sử dụng các loại chế phẩm vi sinh như nấm Trichoderma để ủ phân gà, giúp khử mùi hôi thối, đẩy nhanh tốc độ phân giải, ức chế và tiêu diệt các mầm bệnh gây hại cho cây trồng.

Phân gà hữu cơ có hàm lượng chất dinh dưỡng cao và còn nóng hơn các loại phân chuồng khác nên lượng bón phân gà chỉ cần bằng 1/3 lượng phân chuồng khác. Việc bón quá nhiều có thể gây ngộ độc cho cây trồng.

4. Phân trùn quế

Phân trùn quế là sản phẩm được tạo thành từ chất thải của trùn quế. Thức ăn chính của trùn quế là phân bò, phân heo, phân gà vịt, rác thải rau, củ, quả, nước gạo, vỏ giá đỗ, bã đậu, cơm canh thừa, rau muống, mồng tơi, vỏ trái cây… Các chất hữu cơ này được xử lý qua hệ tiêu hóa của trùn quế từ đó tạo thành phân trùn quế.

Phân trùn quế được xem là loại phân hữu cơ tự nhiên tốt nhất hiện nay. Nó cung cấp nhiều dinh dưỡng, cải tạo đất tốt, phù hợp với hầu hết các loại cây trồng.

Phân trùn quế thích hợp để bón cho cây vào giai đoạn sau thu hoạch, vì có tính hoạt tính cao, nhiều dinh dưỡng. Ngoài ra, nhờ có cấu tạo dạng viên tròn bao quanh bởi một lớp keo, khi bón vào đất, phân trùn quế sẽ giúp làm tăng khả năng giữ nước và dinh dưỡng. Từ đó giúp cho đất tơi xốp, chống xói mòn và giữ ẩm lâu hơn.

Phân trùn quế cũng chứa đựng hàng ngàn kén trùn nên khi sau bón phân hữu cơ trùn quế vào đất, khi gặp điều kiện thuận lợi, kén trùn sẽ nở ra và sinh sống. Hoạt động của chúng giúp cải thiện độ tơi xốp của đất.

Thành phần hữu cơ trong phân hữu cơ trùn quế lên đến 24,4%. Nó cung cấp nhiều đa, trung và vi lượng cần thiết cho sự phát triển của cây trồng như 1,05% đạm (N), 0,98% lân (P),  0,29% kali (K), 1,18% canxi (Ca), 0,27% magiê (Mg),  4,33% acid humic, 4,49% acid fulvic... Trong phân trùn quế còn chứa các nguyên tố vi lượng khác như đồng, sắt, mangan.

Trong phân bón hữu cơ trùn quế còn chứa các sinh vật hoạt tính cao như vi khuẩn, nấm mốc. Đặc biệt là hệ vi khuẩn cố định đạm tự do (azotobacter), vi khuẩn phân giải lân, vi khuẩn phân giải cellulose và các chất xúc tác sinh học...

Phân có độ pH=7, rất mát. Thêm nữa, chất dinh dưỡng trong phân có thể hòa tan trong nước và chứa hơn 50% lượng mùn được tìm thấy trong lớp đất mặt. Vì vậy phân hữu cơ trùn quế có thể được cây trồng sử dụng ngay sau khi bón phân.

5. Phân dơi

Nhờ hệ tiêu hóa tốt và nguồn thức ăn đa phần là muỗi và côn trùng, phân dơi chứa hàm lượng dinh dưỡng NPK cực mạnh cho cây trồng, với 6% đạm (N), 9% lân (P) và 3% kali (K), cao hơn nhiều so với các loại phân chuồng. Ngoài ra phân dơi còn mang đến cho cây trồng những dưỡng chất đa dạng như: urê, axit uric, vitamin A...

Hàm lượng Nitơ trong phân dơi lên đến 6%, cao nhất trong các loại phân hiện nay. Phân dơi sẽ là nguồn cung cấp đạm cực tốt cho các loại cây có chồi lá còn non yếu, thiếu diệp lục.

Với 9% lân (P), cao nhiều hơn với các loại phân hữu cơ khác, phân dơi sẽ kích thích tốt cho cây trồng trong quá trình ra hoa và đậu trái, hạn chế rụng quả sinh lý.

Thêm nữa, khi sử dụng phân dơi, cây trồng còn được bổ sung thêm những thành phần trung và vi lượng cần thiết khác như sắt, magie, đồng, kẽm, canxi, axit uric, vitamin A...

6. Phân cá (đạm cá)

Trong cá chứa đầy đủ loại và rất nhiều protein, vitamin và khoáng chất, rất tốt cho sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng, đặc biệt là cây ăn quả. Ngoài khả năng cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cây, giúp cây tăng sức đề kháng, phân cá còn có tác dụng cải tạo đất, giúp giữ ẩm, làm tơi xốp đất và giải độc các tồn dư Nitrat... Ngoài ra, phân cá còn có khả năng kích thích sự ra hoa, tăng khả năng đậu trái, giúp trái lớn đồng đều…

Phân bón hữu cơ đạm cá còn có khả năng liên kết với các kim loại như mangan, sắt, kẽm, canxi và magiê, là các nguyên tố trung vi lượng có trong nước tự nhiên dùng để phun hoặc được bổ sung trong phân bón. Từ đó, đạm cá giúp kim loại vi lượng được hấp thụ bởi cây trồng một cách nhanh chóng, thúc đẩy vận chuyển dinh dưỡng từ rễ qua gốc lên thân, lá.

Việc sản xuất phân hữu cơ đạm cá có thể tận dụng triệt để nguồn phụ phẩm thải ra từ quá trình chế biến cá tươi như đầu cá, bao tử cá, mang cá…. từ đó hạn chế chất thải thủy hải sản ra môi trường.

Xem thêm: Đạm Cá Biển HK Farm


B. Kết luận về lợi ích của phân hữu cơ

Với tình trạng thoái hóa đất do lạm dụng phân bón vô cơ hiện nay thì phân bón hữu cơ như các loại phân chuồng, phân trùn quế, phân dơi, phân cá... là các loại phân hữu cơ có tiềm năng để thay thế cho phân bón vô cơ, với hiệu quả không những tốt mà có tính bền vững cao.

Việc canh tác bằng phân bón hữu cơ, đặc biệt khi kết hợp với công nghệ vi sinh, sẽ giải quyết được bài toán thoái hóa, ô nhiễm đất hiện nay, giúp cây trồng khỏe mạnh ổn định, năng suất canh tác ổn định, và về lâu dài sẽ kiến tạo nên một nền nông nghiệp bền vững hơn và an toàn hơn cho sức khỏe người tiêu dùng. HK Farm cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm và theo dõi bài viết này.

Danh sách các bài viết: